Mobbing (İşyerinde Psikolojik Taciz): Haklarınız ve İspat
tersine İK Editör EkibiSon güncelleme: 11 Temmuz 20267 dk okuma
Kısa cevap
Mobbing, işyerinde bir veya birden çok kişi tarafından, bir çalışana yönelik sistematik ve süreklilik arz eden yıldırma, aşağılama ve dışlama davranışlarıdır. İşverenin işçiyi koruma ve gözetme borcu (Türk Borçlar Kanunu m.417) ile eşit davranma ilkesi (İş Kanunu m.5) mobbinge karşı temel hukuki dayanaklardır. Mobbing, koşulları oluştuğunda haklı nedenle fesih (kıdem tazminatı alarak ayrılma) ve manevi tazminat talebi imkânı doğurabilir.
Mobbing Nedir? Temel Unsurları
Her tartışma veya tek seferlik olumsuz davranış mobbing değildir. Mobbingden söz edebilmek için genellikle şu unsurlar aranır:
- Süreklilik: davranışların belirli bir süre boyunca tekrarlanması.
- Sistematiklik: rastgele değil, kişiyi hedef alan planlı bir örüntü olması.
- Yıldırma/dışlama amacı: kişinin işten soğutulması, itibarsızlaştırılması veya istifaya zorlanması.
Yasal Dayanak
Türk Borçlar Kanunu m.417, işverene işçinin kişiliğini koruma ve işyerinde psikolojik tacize uğramamasını sağlama yükümlülüğü yükler. İş Kanunu m.5 ise eşit davranma ilkesini düzenler. Bu düzenlemeler, mobbing mağduru çalışanın hak arama zeminini oluşturur.
Mobbing Sayılabilecek Davranışlara Örnekler
- Sürekli, haksız ve küçük düşürücü eleştiri; başkalarının önünde aşağılama.
- Kişiyi sosyal olarak dışlama, iletişimi kesme, görmezden gelme.
- Yerine getirilmesi imkânsız veya anlamsız görevler verme; ya da hiç iş vermeme.
- Yetkilerini sebepsiz kısıtlama, bilgi akışından mahrum bırakma.
Mobbing Haklı Fesih ve Tazminat Sebebi mi?
Mobbing Nasıl İspatlanır?
- Olayların tarih ve içerikleriyle düzenli olarak kaydedildiği bir günlük.
- E-posta, mesaj ve şirket içi yazışmalar.
- Tanık beyanları (durumu bilen çalışanlar).
- Sağlık/psikolojik destek raporları (sürecin sağlığa etkisini gösteren).
Sık Sorulan Sorular
- Tek seferlik bir tartışma mobbing sayılır mı?
- Kural olarak hayır. Mobbing için davranışların sistematik ve süreklilik arz etmesi aranır; tek seferlik olaylar genellikle mobbing kapsamında değerlendirilmez.
- Mobbing nedeniyle istifa edersem tazminat alabilir miyim?
- Sistematik mobbing m.24/II kapsamında haklı fesih sebebi olabilir; bu durumda kıdem tazminatına hak kazanabilir, ayrıca manevi tazminat talep edebilirsiniz.
- Mobbingi nasıl ispatlarım?
- Düzenli tutulan olay günlüğü, yazışmalar, tanık beyanları ve sağlık raporları başlıca delillerdir. Delilleri baştan itibaren biriktirmek önemlidir.
- Mobbing için nereye şikâyet edebilirim?
- İşyeri içi bildirim yolları yanında ALO 170 hattına başvurabilir; hukuki süreç için dava yoluna gidebilirsiniz.
Kaynaklar
Bir şirkete başvurmadan önce araştır.
Yorum, maaş ve mülakat deneyimlerini birlikte incele; sen de deneyimini anonim paylaş.