İşyerinde ve Mülakatta Ayrımcılık
tersine İK Editör EkibiSon güncelleme: 11 Temmuz 20266 dk okuma
Kısa cevap
İş Kanunu m.5 uyarınca iş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep gibi sebeplere dayalı ayrım yapılamaz. İşveren bu ilkeye aykırı davranırsa, işçi dört aya kadar ücreti tutarında ayrımcılık tazminatı ile yoksun bırakıldığı haklarını talep edebilir. Mülakatta hamilelik, çocuk planı veya medeni hâl gibi ölçüsüz sorular da ayrımcılık ve kişisel verilerin korunması (KVKK) açısından sorunludur.
Eşit Davranma İlkesi (m.5)
İş Kanunu, işverenin çalışanlarına eşit davranmasını temel ilke olarak benimser. Dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep gibi sebeplere dayalı ayrım yapılamaz. İşveren, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin zorunlu sebepler olmadıkça cinsiyet nedeniyle farklı ücret uygulayamaz.
Ayrımcılık Nerelerde Ortaya Çıkar?
- İşe alım: hamilelik, yaş, cinsiyet gibi sebeplerle işe alınmama.
- Ücret ve yan haklar: aynı işi yapanlar arasında haksız fark.
- Terfi ve eğitim fırsatları: keyfi olarak dışlanma.
- Fesih: ayrımcı gerekçelerle işten çıkarılma.
Ayrımcılık Tazminatı
Mülakatta Ayrımcılık ve Kişisel Veriler
Mülakatta "evli misiniz, çocuk düşünüyor musunuz, hamile misiniz" gibi sorular; işin gereğiyle bağlantısı olmadığında ayrımcılık riski taşır. Ayrıca adayın sağlık, hamilelik gibi özel nitelikli verileri ölçülülük ilkesine aykırı biçimde işlenemez; bu, kişisel verilerin korunması mevzuatı (KVKK) kapsamında değerlendirilir.
Nereye Başvurabilirsiniz?
- Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK): ayrımcılık iddiaları için başvuru yapılabilir.
- ALO 170: çalışma hayatına ilişkin şikâyetler.
- Kişisel verilerle ilgili ihlaller için Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK).
- Hukuki süreç için iş mahkemesi (önce zorunlu arabuluculuk).
Sık Sorulan Sorular
- İşyerinde ayrımcılığa uğrarsam ne kadar tazminat alabilirim?
- Eşit davranma ilkesine aykırılık halinde dört aya kadar ücretiniz tutarında ayrımcılık tazminatı ile yoksun bırakıldığınız hakları talep edebilirsiniz.
- Mülakatta hamile olup olmadığım sorulabilir mi?
- İşin gereğiyle bağlantısı olmayan hamilelik/çocuk planı soruları ayrımcılık riski taşır ve kişisel verilerin korunması açısından da sorunludur.
- Ayrımcılık için nereye başvurabilirim?
- TİHEK'e ayrımcılık başvurusu yapabilir, ALO 170'i arayabilir; hukuki hak arayışı için iş mahkemesine (önce arabuluculuk) gidebilirsiniz.
- Aynı işi yapıp daha düşük ücret almak ayrımcılık mı?
- Cinsiyet gibi sebeplere dayalı olarak aynı işte farklı ücret uygulanması eşit davranma ilkesine aykırıdır ve ayrımcılık oluşturabilir.
Kaynaklar
Bir şirkete başvurmadan önce araştır.
Yorum, maaş ve mülakat deneyimlerini birlikte incele; sen de deneyimini anonim paylaş.