Yeni Bir İşe Başlarken Bilmeniz Gereken Haklar
tersine İK Editör EkibiSon güncelleme: 11 Temmuz 20267 dk okuma
Kısa cevap
Yeni işe başlayan bir çalışanın SGK sigorta girişi (işe giriş bildirgesi), kural olarak sigortalılık başlangıç tarihinden önce yapılmalıdır; inşaat, tarım ve balıkçılık işyerlerinde ise en geç çalışmaya başlatıldığı gün bildirilebilir. Deneme süresinde dahil olmak üzere sigorta ilk günden itibaren zorunludur. Sözleşme imzalamadan önce görev tanımı, net/brüt ücret ayrımı ve yan hakların yazılı hale getirilmesi önemlidir.
İş Teklifini Kabul Ettikten Sonraki İlk Adımlar
İş teklifini kabul ettikten sonra, işe fiilen başlamadan önce koşulların yazılı olarak netleştirilmesi ileride yaşanabilecek uyuşmazlıkları önler. Sözlü vaatler yerine imzalı belgeler esas alınmalıdır.
İş Sözleşmesi İmzalamadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?
- Görev tanımı: "işverence verilen her türlü iş" gibi muğlak ifadeler yerine pozisyonun net tanımlanması.
- Net/brüt ücret ayrımı ve ödeme günü.
- Yan haklar (yol, yemek, ikramiye, özel sağlık sigortası) ve varsa prim sistemi.
- Rekabet yasağı ve cezai şart maddelerinin kapsamı ve süresi.
- Fazla mesai onayı gibi peşinen imzalatılan metinler.
İşe Girişte Sigorta (SGK) Ne Zaman Yapılır?
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na (5510 m.8) göre işveren, sigortalıyı kural olarak çalışmaya başlamadan önce Kuruma bildirmek zorundadır. Bazı sektörlerde bu süre farklılaşır:
| Durum | Bildirim zamanı |
|---|---|
| Genel kural | Çalışmaya başlamadan önce |
| İnşaat, tarım ve balıkçılık işyerleri | En geç çalışmaya başlatıldığı gün |
| İlk defa sigortalı çalıştıran yeni işyeri | Çalışmaya başlatıldığı tarihten itibaren 1 ay içinde |
Deneme Süresi Gerçeği
İş Kanunu'na göre deneme süresi en çok 2 aydır (toplu iş sözleşmeleriyle 4 aya çıkarılabilir). Bu süre içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresi ve tazminat olmaksızın feshedebilir; ancak çalışılan günlerin ücreti ve sigortası eksiksiz ödenmek zorundadır.
Yeni Şirketinizi Önceden Nasıl Araştırırsınız?
İmza atmadan önce, çalışmayı düşündüğünüz şirketin gerçek çalışma kültürünü öğrenmek riskleri azaltır. tersine İK'da şirket ismini aratarak anonim çalışan yorumlarını, maaş verilerini ve mülakat deneyimlerini inceleyebilir; işe alım sürecindeki vaatlerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığını görebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
- İşe girişte sigorta en geç ne zaman yapılmak zorundadır?
- Kural olarak çalışmaya başlamadan önce. İnşaat, tarım ve balıkçılık işyerlerinde en geç çalışmaya başlatıldığı gün, ilk defa sigortalı çalıştıran yeni işyerlerinde ise başlangıçtan itibaren 1 ay içinde bildirilebilir.
- Deneme süresinde sigortasız çalıştırılmak yasal mı?
- Hayır. Sigorta, deneme süresi dahil ilk günden itibaren zorunludur. Sigortasız çalıştırma işveren için idari ve hukuki yaptırımlar doğurur.
- İş sözleşmesinin yazılı yapılması zorunlu mu?
- Süresi 1 yıl ve daha uzun sözleşmelerin yazılı yapılması gerekir. Yazılı sözleşme olmasa bile iş ilişkisi eylemli olarak başlamış sayılır ve işçi hak kaybına uğramaz.
- e-Devlet üzerinden sigorta girişimi nasıl kontrol ederim?
- e-Devlet'te "4A (SSK) Tescil ve Hizmet Dökümü" hizmetinden işe giriş tarihinizi ve prim gün sayınızı görüntüleyebilirsiniz.
- Şirket bana verdiği yazılı maaş teklifini sözleşmede düşürebilir mi?
- Yazılı ve bağlayıcı bir teklif verilmişse, işverenin tek taraflı olarak bunun altında bir ücret dayatması sorun oluşturur. Teklifi ve yazışmaları saklamanız önemlidir.
Kaynaklar
Bir şirkete başvurmadan önce araştır.
Yorum, maaş ve mülakat deneyimlerini birlikte incele; sen de deneyimini anonim paylaş.