İş Sözleşmesi Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey
tersine İK Editör EkibiSon güncelleme: 11 Temmuz 20267 dk okuma
Kısa cevap
İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (İş Kanunu m.8). Kural olarak özel bir şekle tabi değildir; ancak süresi 1 yıl ve daha fazla olan sözleşmelerin yazılı yapılması zorunludur. Yazılı sözleşme yapılmasa bile işçi hak kaybına uğramaz; iş ilişkisi eylemli olarak başlamış sayılır ve işveren en geç 2 ay içinde çalışma koşullarını gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür.
İş Sözleşmesi Nedir ve Hukuki Niteliği Nasıldır?
İş sözleşmesi; işçinin işverene bağımlı olarak iş görmeyi, işverenin de karşılığında ücret ödemeyi üstlendiği karşılıklı bir sözleşmedir. Buradaki "bağımlılık" unsuru, işçinin işverenin talimatları altında çalışmasını ifade eder ve iş ilişkisini diğer sözleşmelerden ayırır.
Temel İş Sözleşmesi Türleri
- Belirsiz süreli / belirli süreli sözleşme (sürenin belirli olup olmamasına göre).
- Tam süreli / kısmi süreli (part-time) sözleşme (çalışma süresine göre).
- Deneme süreli sözleşme (en çok 2 ay).
- Çağrı üzerine çalışma ve uzaktan (remote) çalışma sözleşmeleri.
Belirli ve Belirsiz Süreli Sözleşme Arasındaki Kritik Farklar
| Konu | Belirsiz süreli | Belirli süreli |
|---|---|---|
| Sona erme | Fesihle (bildirimli/haklı) | Kural olarak sürenin dolmasıyla |
| İhbar (bildirim) süresi | Uygulanır | Kural olarak süre bitiminde gündeme gelmez |
| İş güvencesi / işe iade | Koşulları varsa var | Kural olarak yok |
Yazılı Bir İş Sözleşmesi Yoksa Ne Olur?
Yazılı sözleşme bulunmaması işçinin haklarını ortadan kaldırmaz. İş ilişkisi fiilen başlamışsa işçi, sigortası dahil tüm haklarına sahiptir. Ayrıca işveren, yazılı sözleşme yapılmayan hallerde en geç 2 ay içinde işçiye genel ve özel çalışma koşullarını gösteren yazılı bir belge vermek zorundadır.
Sözleşme İmzalamadan Önce Kırmızı Bayraklar
- Muğlak görev tanımı ("işverence verilecek her türlü iş") — ileride farklı işlere zorlanma ve baskı zemini oluşturabilir.
- Ölçüsüz cezai şart ve eğitim gideri iade maddeleri.
- Süresi ve coğrafi kapsamı orantısız rekabet yasağı.
- Peşinen imzalatılan fazla mesai onayı (30 gün önceden geri alınabileceğini unutmayın).
Sık Sorulan Sorular
- İş sözleşmesi imzalamak kanunen zorunlu mu?
- Süresi 1 yıl ve daha fazla olan sözleşmelerin yazılı yapılması zorunludur. Yazılı sözleşme olmasa da iş ilişkisi eylemli olarak başlamış sayılır ve işçi hak kaybına uğramaz.
- İşveren imzaladığım sözleşmenin bir kopyasını vermek zorunda mı?
- İşçinin, imzaladığı sözleşmenin ve çalışma koşullarını gösteren belgelerin bir örneğini alması hakkıdır; talep etmeniz ve saklamanız önemlidir.
- Belirli süreli sözleşmeyle çalışan ihbar tazminatı alabilir mi?
- Belirli süreli sözleşme kural olarak sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona erdiğinden ihbar tazminatı gündeme gelmez. Ancak sözleşme haksız şekilde süresinden önce feshedilirse farklı sonuçlar doğabilir.
- Rekabet yasağı imzalarsam rakip şirkete hiç geçemez miyim?
- Rekabet yasağının geçerli olması için süre, coğrafi alan ve konu bakımından makul sınırlarda olması gerekir. Ölçüsüz ve işçinin ekonomik geleceğini imkânsız kılan kayıtlar geçersiz sayılabilir.
- İş sözleşmesine fazla mesai onayı peşinen eklenebilir mi?
- Eklenebilir; ancak işçi bu onayını 30 gün önceden yazılı bildirimle geri alabilir.
Kaynaklar
Bir şirkete başvurmadan önce araştır.
Yorum, maaş ve mülakat deneyimlerini birlikte incele; sen de deneyimini anonim paylaş.