Haklı Nedenle (Derhal) Fesih Hakkı
tersine İK Editör EkibiSon güncelleme: 11 Temmuz 20267 dk okuma
Kısa cevap
Haklı nedenle (derhal) fesih, iş sözleşmesinin taraflardan biri tarafından, kanunda sayılan haklı sebeplerden biriyle bildirim süresi beklenmeksizin derhal sona erdirilmesidir. İşçinin haklı fesih hâlleri İş Kanunu'nun 24. maddesinde üç grupta sayılır: sağlık sebepleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâller (ücretin ödenmemesi, hakaret, taciz, mobbing gibi) ve zorlayıcı sebepler. İşçi haklı nedenle feshederse koşulları varsa kıdem tazminatına hak kazanır; ancak bildirim süresi işletilmediği için ihbar tazminatı doğmaz.
Haklı Nedenle Fesih Nedir?
Kural olarak belirsiz süreli sözleşmeler bildirim (ihbar) süresine uyularak feshedilir. Haklı nedenle fesihte ise, kanunda sayılan ağır bir sebep bulunduğu için taraf bu süreyi beklemeden sözleşmeyi derhal sona erdirebilir. Bu hak hem işçiye (m.24) hem işverene (m.25) tanınmıştır.
İşçi Hangi Hallerde Haklı Nedenle Feshedebilir? (m.24)
- Sağlık sebepleri: işin işçinin sağlığı için tehlikeli hale gelmesi veya işverenin/başka bir işçinin bulaşıcı ya da işle bağdaşmayan bir hastalığa yakalanması gibi durumlar.
- Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller: ücretin ödenmemesi/eksik ödenmesi, işçiye hakaret, taciz veya mobbing, işverenin işçiyi yanıltması, çalışma koşullarının uygulanmaması gibi haller.
- Zorlayıcı sebepler: işçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süreyle işin durmasını gerektiren zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması.
İşveren Hangi Hallerde Haklı Nedenle Feshedebilir? (m.25)
İşverenin haklı fesih halleri de m.25'te sağlık sebepleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller, zorlayıcı sebepler ve işçinin gözaltına alınması/tutuklanması başlıkları altında düzenlenir. İşveren, ahlak ve iyiniyete aykırılık (m.25/II) sebebiyle haklı feshederse işçi kıdem ve ihbar tazminatı alamaz.
Haklı Fesihte Tazminat Durumu
| Durum | Kıdem tazminatı | İhbar tazminatı |
|---|---|---|
| İşçi haklı nedenle feshederse (m.24) | Var (koşulları varsa) | Yok |
| İşveren ahlak-iyiniyete aykırılıkla feshederse (m.25/II) | Yok | Yok |
| İşveren geçerli sebeple/ihbarlı çıkarırsa | Var | Var (süreye uymazsa) |
Haklı Fesih Süresi ve Usulü
Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığa dayanan fesih hakkı, olayı öğrenmeden itibaren 6 iş günü ve her halde olayın gerçekleşmesinden itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır. Hak kaybı yaşanmaması için feshin yazılı olarak ve sebebi açıkça belirtilerek (mümkünse noter ihtarnamesiyle) yapılması önerilir.
Sık Sorulan Sorular
- Haklı nedenle istifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?
- Evet. İş Kanunu m.24'teki haklı sebeplerden biriyle (ör. ücretin ödenmemesi, mobbing) feshederseniz, koşulları varsa kıdem tazminatına hak kazanırsınız. Ancak ihbar tazminatı doğmaz.
- Mobbing haklı fesih sebebi midir?
- İşyerinde sistematik psikolojik taciz (mobbing), ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller kapsamında haklı fesih sebebi olarak değerlendirilebilir. Ayrıntı için mobbing rehberine bakınız.
- Haklı fesih için ne kadar süre içinde işlem yapmalıyım?
- Ahlak ve iyiniyete aykırılık hallerinde, durumu öğrendikten sonra 6 iş günü ve her halde 1 yıl içinde fesih hakkınızı kullanmanız gerekir.
- İşveren haklı sebeple çıkarırsa hiçbir tazminat alamaz mıyım?
- İşveren m.25/II (ahlak-iyiniyete aykırılık) ile haklı feshederse kıdem ve ihbar tazminatı doğmaz. Yine de çalıştığınız günlerin ücreti, fazla mesai ve kullanılmayan yıllık izin gibi alacaklarınız ödenmelidir.
Kaynaklar
Bir şirkete başvurmadan önce araştır.
Yorum, maaş ve mülakat deneyimlerini birlikte incele; sen de deneyimini anonim paylaş.