İş Hukukunda Deneme Süresi Hakkında Bilmeniz Gerekenler
tersine İK Editör EkibiSon güncelleme: 11 Temmuz 20266 dk okuma
Kısa cevap
İş Kanunu m.15'e göre deneme süresi en çok 2 aydır; bu süre toplu iş sözleşmeleriyle 4 aya kadar uzatılabilir. Deneme süresindeki çalışanın SGK sigortası işe başladığı ilk günden itibaren zorunludur ve çalıştığı günlerin ücreti eksiksiz ödenir. Taraflar bu süre içinde iş sözleşmesini bildirim (ihbar) süresi ve tazminat olmaksızın feshedebilir; ancak işçinin çalıştığı günlere ait ücret ve diğer hakları saklıdır.
Deneme Süresi Nedir, En Fazla Kaç Ay Olabilir?
Deneme süresi, tarafların birbirini tanıması için sözleşmeye konulabilen bir süredir. Kanunen en çok 2 ay olabilir; yalnızca toplu iş sözleşmesi bulunan işyerlerinde 4 aya kadar uzatılabilir. İşveren bu süreyi tek taraflı olarak 3, 6 ay gibi belirleyemez.
En Büyük Yanılgı: Deneme Süresinde Sigorta Yapılmaz mı?
Deneme Süresinde Ücret ve Fazla Mesai Hakları
Deneme süresindeki işçi diğer çalışanlarla eşit haklara sahiptir. Çalıştığı günlerin ücreti tam ödenir; hafta tatili, ulusal bayram/genel tatil çalışması ve fazla mesai varsa bunların ücretleri de eksiksiz ödenmek zorundadır. "Deneme sürecindesin, yarım maaş alacaksın" gibi uygulamalar yasa dışıdır.
Deneme Süresinde Fesih ve Doğmayan Haklar
Deneme süresi içinde her iki taraf da sözleşmeyi bildirim süresi beklemeksizin ve tazminatsız feshedebilir. Bu nedenle deneme süresi içinde kıdem ve ihbar tazminatı doğmaz; ancak çalışılan günlerin ücreti mutlaka ödenir.
| Hak | Durum |
|---|---|
| Sigorta (SGK) | Var (ilk günden zorunlu) |
| Ücret / fazla mesai | Var (eksiksiz) |
| Yıllık izin | Kullanılmaz (süre kıdeme sayılır) |
| İhbar tazminatı | Yok |
| Kıdem tazminatı | Yok |
İşveren Deneme Süresini Kötüye Kullanabilir mi?
Bazı işverenler işçiyi sürekli girdi-çıktı yaparak tekrar tekrar deneme süresine almak isteyebilir. Aynı iş için esaslı bir neden olmadan tekrar deneme süresi uygulanması hukuka uygun kabul edilmez. Şirketin bu tür uygulamalarını, işe başlamadan önce tersine İK'daki çalışan yorumlarından değerlendirebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
- Deneme süresi en fazla kaç ay olabilir?
- En çok 2 aydır. Yalnızca toplu iş sözleşmesi bulunan işyerlerinde 4 aya kadar uzatılabilir.
- Deneme süresinde sigortasız çalıştırılmak yasal mı?
- Hayır. Sigorta, deneme süresi dahil işe başlanan ilk günden itibaren zorunludur.
- Deneme süresinde işten çıkarılırsam maaşımı alır mıyım?
- Evet. Çalıştığınız tüm günlerin ücreti ile varsa fazla mesai ve tatil çalışması ücretleri eksiksiz ödenmek zorundadır.
- Deneme süresinde kendi isteğimle çıkarsam ihbar süresi beklemeli miyim?
- Hayır. Deneme süresi içinde taraflar bildirim süresi olmaksızın sözleşmeyi feshedebilir.
- Deneme süresi yıllık izin ve kıdem hesabına dahil mi?
- Deneme süresinde yıllık izin kullanılmaz; ancak bu süre kıdem hesabına dahil edilir.
Kaynaklar
Bir şirkete başvurmadan önce araştır.
Yorum, maaş ve mülakat deneyimlerini birlikte incele; sen de deneyimini anonim paylaş.